Κάτω Πεδινά συνέχεια

Ως οικισμός τα Κάτω Πεδινά, είναι γνωστά από τη Βυζαντινή Εποχή αποτελώντας ένα από τα παλαιότερα χωριά του Ζαγορίου. Η πρώτη γραπτή αναφορά του ονόματος βρίσκεται σε χρυσόβουλο του Ανδρονίκου Β’ Παλαιολόγου στα 1321. Σε χρυσόβουλο του 1361 μνημονεύεται ως μεγάλος και πλούσιος οικισμός (Σουδενά = sudis, σούδα, κρύο), που χάρη στο εύφορο οροπέδιό του και την ποτιστική κοιλάδα του Καλαμά (σημερινό Καλπάκι) αποτελούσε το σιτοβολώνα του Ζαγορίου. Ανασκαφές στον κάμπο του οικισμού με τα έξι πέτρινα πηγάδια του και τον “βασιλικόδρομο” που τον διατρέχει, έφεραν στο φως αρχαίους κιβωτιόσχημους τάφους του 1ου και 2ου αιώνα, τα ευρήματα των οποίων φυλάσσονται στο αρχαιολογικό μουσείο των Ιωαννίνων. Κατά τον 15ο προς 16ο αιώνα μέρος των κατοίκων του μαζί με κατοίκους από το διπλανό χωριό (Άνω Πεδινά 1 χλ.), μετακινείται από τους Οθωμανούς στην Πελοπόννησο (μάλλον λόγω της έλλειψης εργατικών χεριών εξαιτίας σιτοδείας και λοιμού). Εκεί, στα Καλάβρυτα της Αχαΐας, σε μια περιοχή που το ανάγλυφο του εδάφους είναι παρεμφερές με τον τόπο καταγωγής τους, ιδρύουν τα Άνω και Κάτω Σουδενά (σημερινή ονομασία Άνω – Κάτω Λουσοί) της Πελοποννήσου.

Ο οικισμός κτισμένος αμφιθεατρικά πάνω σε τρεις λόφους με τους κατοίκους του να ασχολούνται κυρίως με την γεωργία, την κτηνοτροφία και το εμπόριο, γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη από τα τέλη του 16ου μέχρι και τα μέσα του 20ου αιώνα. Την περίοδο εκείνη η ανάπτυξη ήταν συνεχής, με την κατασκευή του μεγαλυτέρου στην περιοχή δικτύου αλωνιών, αποθηκών και πηγαδιών, την κατασκευή σε σχήμα βεντάλιας κοινοτικού δικτύου από καλντερίμια και μονοπάτια, την ανέγερση σχολείων και σημαντικών ναών μέσα και κοντά στο χωριό. Σπουδαιότερος ο ναός των Ταξιαρχών που έχει χαρακτηριστεί σαν ένα από τα 350 καλύτερα διατηρημένα τοπία της Ελλάδας, « ιδιαίτερου φυσικού κάλλους» . Ο ναός φαίνεται ότι αναγέρθηκε για πρώτη φορά τον 14ο αιώνα και ανακαινίστηκε πλήρως στα 1611/12. Από το 1749 φέρει τοιχογραφίες με τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους, φιλοτεχνημένες από τον Αναστάσιο Β’ τον Καπεσοβίτη. Ο άλλος σημαντικός ναός είναι ο ναός του Αγίου Αθανασίου, ο οποίος κτίστηκε στα 1704 και από τότε αποτελεί τον ενοριακό ναό του οικισμού. Το τέμπλο του είναι σε μικρογραφία το πρωτότυπο πάνω στο οποίο βασίστηκε το σημερινό τέμπλο της Μητρόπολης των Ιωαννίνων. Στην πλήρη ακμή του στον οικισμό ζούσαν πάνω από 900 άτομα (150 οικογένειες) και ενδεικτικά λειτουργούσαν δυο σχολαρχεία (αρρένων και παρθεναγωγείο, τα κτίρια των όποιων διατηρούνται αυτούσια μέχρι σήμερα), δυο κοινοτικοί γιατροί, ένα φαρμακείο, καφενεία, παντοπωλεία, σιδηρουργία, πεταλωτήρια, κλπ. Μεταξύ των δυο παγκοσμίων πολέμων ο οικισμός πέρασε από την Ελλάδα στην Ιταλία και τανάπαλιν. Ειδικά με την έναρξη του Β’ παγκοσμίου πολέμου, ο οικισμός βρέθηκε στην πρώτη γραμμή άμυνας της χώρας. Όντας στο επίκεντρο των επιχειρήσεων (Καλπάκι, Γκραμπάλα), στον ενοριακό ναό του (όπου και σήμερα φυλάσσονται η σημαία και το φορείο;), μεταφέρθηκε και τυλίχτηκε με τη σημαία ο πρώτος νεκρός ήρωας αξιωματικός μας. Στη συνέχεια κατά τη διάρκεια της κατοχής, ένα μέρος από τα σπίτια του οικισμού κάηκε μαζί με το κεντρικό καφενείο και τον πλάτανο, σε αντίποινα γιατί όλη η περιοχή ελεγχόταν από τους αντάρτες.

Η παρακμή του οικισμού ξεκίνησε με το τέλος του πολέμου και ολοκληρώθηκε στα πέτρινα χρόνια του 1960 και στα χρόνια της αντιπαροχής, ακολουθώντας έστω και αργά τη μοίρα της χώρας και της περιοχής. Παρά τις αντιξοότητες, ο οικισμός τους καλοκαιρινούς μήνες σφύζει από ζωή διατηρώντας την πετρόχτιστη μορφή του με αρκετά ανακατασκευασμένα σπίτια, με το πολύ ζωντανό παραδοσιακό του κεντρικό καφενείο/εστιατόριο ανοικτό όλο τον χρόνο, με σημαντικές πολιτιστικές δραστηριότητες κάθε καλοκαίρι, όπως η εβδομάδα των σεμιναρίων κινηματογράφου κάθε Ιούνιο/Ιούλιο (zagoriwood) και το παραδοσιακό πανηγύρι στις 29 Αύγουστου. Κορυφαία εκδήλωση είναι η εβδομάδα του ανοικτού κινηματόγραφου που γίνεται στην κεντρική πλατεία κάθε Αύγουστο.
Τα Κάτω Πεδινά φρόνιμα τοποθετημένα στο κέντρο των χωριών του κεντρικού και δυτικού Ζαγορίου, με πολύ εύκολη πρόσβαση σε όλα τα γύρω χωριά (ενδεικτικά 10-12 χμ. απόσταση απο την χαράδρα του Βίκου στο μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής στο Μονοδένδρι, τον ποταμό Βοϊδομάτη στην Αρίστη, τους πύργους της Αστράκας και τις οβίρες στο Πάπιγκο και την Μονή Βελλάς στο Καλπάκι), αποτελούν μια εναλλακτική πρόταση για διαμονή με επίκεντρο τον ξενώνα μας. Ο οποιοσδήποτε ταξιδευτής που έρχεται στην περιοχή μας είτε σαν απλός περιηγητής, είτε σαν περιπατητής, είτε για «έντονες» δραστηριότητες μέσα στην αμόλυντη φύση, θα βρει στον ξενώνα μας σπιτική φροντίδα ώστε να περάσει τις πολλές ή λίγες μέρες των διακοπών του αξέχαστα.